|
| Klimat
Tatr ma charakter wysokogórski i im wyżej tym jest ostrzejszy. Cechuje go
duża zmienność zarówno pod względem ilości opadów jak i temperatury. Nie
należy do rzadkości zmiana z ciepłej jesiennej pogody w surową zimę z
wichurami i śnieżycami w ciągu kilku godzin. Tatrzańska pogoda jest trudna do
przewidzenia, ale można w niej wyróżnić trzy zasadnicze cykle:
słońce, potem
wiatr (często Halny) i
opad (deszczu lub śniegu). Czas
trwania poszczególnych cykli jest różny i całkowicie od siebie niezależny.
Temperatura w Tatrach spada z wysokością średnio 0,6 st. na każde 100 m
wysokości. Oznacza to w pewnym przybliżeniu, że jeżeli w Zakopanem (ok. 800 m
n.p.m.) jest 15 st. to na Rysach (2499 m n.p.m.) w tym samych czasie jest 5
st. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec i średnia temperatura w tym miesiącu
dla Kasprowego wynosi 7,5 st. Natomiast najchłodniejszym miesiącem jest luty i
średnia wynosi -8,5 st. Zima w Zakopanem trwa mniej więcej od końca listopada
do końca marca, natomiast na wysokości Kasprowego od połowy października do
początku maja. Lato w Tatrach jest krótkie i niezbyt pogodne i trwa od połowy
czerwca do końca sierpnia. Mimo tego nie występuje tu żaden miesiąc wolny od
opadów śniegu. Opady śniegu mogą wystąpić nawet w lipcu i sierpniu. Pokrywa
nie zalega zwykle długo i topi się kiedy wyjdzie słońce, ale tuż po opadzie
nawet łatwe szlaki mogą stać się bardzo niebezpieczne.
Inwersje temperatur. Częstym zjawiskiem w klimacie Tatr są
występujące inwersje temperatur, polegające na wzroście temperatury wraz z
wysokością. Z inwersją mamy zwykle do czynienia przy pogodzie wyżowej i braku
wiatru. Wtedy pod wieczór lub rano chłodne masy powietrza jako cięższe
spływają w dół dolin natomiast na nasłonecznionych szczytach i zboczach
górskich jest względnie ciepło. Przyładem może być pewien słoneczny poranek w
Kuźnicach kiedy temperatura wynosiła tam -7 st. a na Kasprowym w tym samym
czasie było +2 st.
Wiatry. Rejon Tatr jest dość specyficzny jeżeli chodzi o to
zjawisko. Z reguły im wyżej tym mocniej wieje. Czasem kiedy spacerujemy po
Zakopanem trudno uwierzyć, że wysoko w górach szaleje silna wichura, przy
której trudno się często poruszać. Należy to wziąć pod uwagę przy doborze
właściwego ubioru kiedy wybieramy się powyżej granicy lasów (ok. 1500 m
n.p.m.). Siła wiatru wynika z tego, że obszar Tatr stanowi naturalną
przeszkodę na jego drodze. Masy powietrza próbując ominąć taka przeszkodę
ulegają sprężeniu co powoduje wzrost siły wiatru. Znamiennym zjawiskiem dla
obszaru Tatr jest wiatr halny. Jest
to ciepły wiatr południowy lub południowo-zachodni o dużej sile występujący
przy dużej różnicy ciśnień pomiędzy rejonami znajdującymi się na południe i na
północ od Tatr. Towarzyszą mu często wysokie chmury w kształcie soczewek.
Wiatr taki jest najczęściej zapowiedzią opadów deszczu lub śniegu. Jego
prędkość na szczytach jest bardzo duża. Halny w Tatrach Zachodnich utrudnia
poruszanie sie po szlakach, a w Tatrach Wysokich np. na Orlej Perci może być
bardzo niebezpieczny. 6 maja 1968 roku podczas ataku halnego w Tatrach zostało
powalonych 1800 ha lasów a jego prędkość na Kasprowym wierchu dochodziła do 75
m/s (270 km/h). Niezły Tajfunik !!! Halny ma również niekorzystny wpływ na
ludzi nerwowych i cierpiących na choroby serca (śmierć Juliana Tuwima).
Opady. W rejonie Tatr średnia suma opadów jest wyższa niż na
nizinach. Największe opady występują w czerwcu i lipcu a najmniejsze w lutym.
Do pewnej wysokości nad poziomem morza obowiązuje zasada, im wyżej tym większy
opad. Tak więc średnia roczna suma opadów w Zakopanem wynosi 1107 mm, na Hali
Ornak (wys. 1100 m) - 1577 mm, na Kasprowym Wierchu (1985 m n.p.m) - 1742 mm.
Od wysokości mniej więcej 2000 m, występuje zjawisko inwersji opadowej, czyli
zmniejszania się ilości opadów wraz z wysokością. Wynika ono z faktu, że
chmury niosące opady są zwykle chmurami niskimi o pułapie poniżej 2000 m. Duża
część opadów rocznych występuje w postaci śniegu. W wyższych partiach górskich
pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 290 dni w roku (czyli średnio przez 1,5
miesiąca w roku nie leży tam śnieg). Granica wiecznego śniegu przebiega na
wysokości 2200 m n.p.m. W Tatrach jednak nie tworzą się lodowce, gdyż wysokie
szczyty tatrzańskie, są zbyt strome, żeby mógł się tam gromadzić śnieg, a
kotły położone poniżej tej granicy.
|
|
